Atıkların geri dönüşüme kazandırılması konusunda ki bilinç her geçen gün artsa da yeterli seviyeye ulaştığımızı henüz söyleyemeyiz. Malumunuz 2019 yılında yürürlüğe giren Sıfır Atık Yönetmeliği ile kamuda ve özel sektörde geri dönüşüm kutusu kullanımı zorunlu hale getirildi. Bu kutular/ekipmanlar sayesinde başta kağıt, cam, metal ve plastik atıklar olmak üzere her türlü geri dönüştürülebilir atıkların başta ayrıştırılması ve sonrasında toplanması sağlanıyor.
Peki bu geri dönüşüm kutuları/ekipmanlarını en verimli kullanmanın yöntemi nedir? diye sorduğumuzda en önemli faktörün daha işin en başında farklı renklerde kutuların/ekipmanların kullanılması olduğunu söyleyebiliriz. Toplanacak malzemelerin türlerine göre farklı renklerde kutular/ekipmanlar kullanarak atıklarınızı kolayca ayrıştırabilir ve ekonomiye geri kazandırabilirsiniz. Bu sayede çevre kirliliğinin önüne geçebilir, doğanın korunmasına çok önemli katkılar sağlayabilirsiniz.
Atıkların ayrıştırılması, toplanması ve ekonomiye tekrar kazandırılması için kullanılan kutulara geri dönüşüm kutusu denir. Sıfır Atık Yönetmeliğince belirlenmiş renkleriyle atıkların ayrıştırılmasını sağlayan bu kutular, atıkların geri dönüşüme uğraması için ilk ve en önemli aşamayı kolayca gerçekleştirmekteler. Geri dönüşüm kutu renkleri aynı tür atıkların aynı alanda toplanmasını sağlıyor, farklı atıkların birbirine karışmasını önlüyor. Örnek vermek gerekirse cam atık kutusu cam ürünlerin toplanmasını sağlarken bunların diğer atıklar arasında kaybolmasının önüne geçilmiş olunuyor. Gün geçtikçe daha büyük bir sorun haline gelen çevre kirliliğinin önüne geçmek için atıkların geri dönüşüme kazandırılması olmazsa olmaz bir şart. Bunu yapmanın en öncelikli yolu ise atıklarımızın yolun en başında ayrıştırılarak toplanması ile mümkün. İşte bu aşamayı kolayca gerçekleştirmemizi sağlayan geri dönüşüm kutusu çeşitleri, çevre kirliliğiyle mücadelede büyük fayda sağlıyor. Geri dönüşüm kutusu çeşitlerinin kullanımı her geçen gün artarken, bu ürünlerin sağladığı farkındalık da giderek artıyor. Ofislerimizde ve evlerimizde kullanacağımız geri dönüşüm çöp kutularıyla alacağımız basit birtakım önlem ile çevrenin korunması ve atıkların ekonomiye kazandırılması noktasında gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakmak adına büyük bir adım atmış olacağımız muhakkak.
Çevre ve Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından başlattığı sıfır atık projesi kapsamında, projenin olmazsa olmazı olan geri dönüşüm kutularına/ekipmanlarına olan ilgi de her geçen gün artmakta. Söz konusu proje kapsamında geri dönüşüm kutusu kullanımının kamu kurum ve kuruluşlarının yanı sıra otel, AVM, hastane, okul, kreş, fabrika gibi pek çok yerde zorunlu hale getirildiğini belirtmeliyiz. Bu sayede kolayca erişilebilen atık kutuları ve geri dönüşüm çöp kutusu çeşitleri sayesinde çöplerin ekonomiye kazandırılması en üst seviyede gerçekleştirilmekte. İşyerlerinde özellikle kağıt atık kutusu çok önemli bir rolü üstlenmektedirler. Örneğin yaptığı iş gereği çıktı alınması gereken işlerde kağıt atıkların ekonomiye kazandırılması için kağıt geri dönüşüm kutuları bu noktada son derece fayda sağlamaktadır. İş yerlerinde kullanılan plastik geri dönüşüm kutuları ile yine pet şişe, naylon dosya gibi plastik atıkları toplamak oldukça önemlidir. İşyerlerinde kolayca erişilebilen bir yere yerleştirilecek geri dönüşüm çöp kutuları ile atıkların çevreyi kirletmesi kolayca önlenebildiği gibi sadece iş yerleri değil, tüm yaşam alanlarında kullanılmasının yaygınlaşmasıyla birlikte düşünüldüğünden kat be kat ötesinde yararlı sonuçlar doğurabilir.
Geniş bir çeşitliğin olduğu Geri dönüştürülebilen atıklar içerisinde en kolay geri dönüştürülebilen atıklar kağıt atıklardır. Hayatımızın hemen her alanında kullandığımız kağıtları işimiz bittikten sonra çöpe atmak yerine kağıt atık toplama kutusu içinde biriktirerek geri dönüşüme kazandırabiliriz. Diğer atık türlerine nazaran kağıt atıkların geri dönüşümle ekonomiye kazandırılması hem daha kolaydır, hem de sonuçları itibariyle çok faydalıdır. Ülkemizde ambalaj için en çok kağıt ve karton tercih edilmekte. Kağıt ve karton atıklar küçük hacimlerde olabileceği gibi, bazen büyük hacimlerde de olabilir. İşyerinizde uygun hacme sahip bir kağıt atık çöp kutusu kullanarak bu atıkların çöpe gitmesini önleyebilirsiniz. Kağıdın yanı sıra cam atıklar da en kolay geri dönüştürülebilen atıklardan biridir. Ofisinizde veya evinizde kullanmadığınız cam şişeler veya kavanozları cam geri dönüşüm kutusu içinde biriktirerek ekonomiye kazandırabilirsiniz. Ev tipi geri dönüşüm çöp kutusu kullanıyorsanız, bu atıkları biriktirdikten sonra en yakın cam kumbarasına atabilirsiniz. Cam kumbarasının yeşil tarafına renkli, beyaz tarafına şeffaf cam atıklarınızı atabilirsiniz.
En kolay geri dönüştürülebilen atıklardan bir diğeri de metal atıklardır. Üstelik ekonomi için büyük bir öneme sahiptir. İşyerlerinde ve diğer tüm yaşam alanlarında bulunduracağımız bir metal atık kutusu ile metal atıkların ekonomiye kazandırılması büyük önem arz etmektedir. Dünyanın pek çok ülkesinde metal kutular içinde satılan ürünler için depozito uygulaması yapılmaktadır. Ülkemizde bu konuda halihazırda önemli bir uygulama olmadığı için metal atıkları ekonomiye kazandırmakta metal geri dönüşüm kutusu çeşitlerinden yararlanmamız elzemdir. Metal atıkların biriktirilmesi maksadıyla belediyeler tarafından yerleştirilen sıfır atık geri dönüşüm kutuları yada Mobil atık Getirme Merkezleri de kullanılabilir.
Geri dönüşümü en kolay atıklardan bir diğeri de plastik atıklardır. Üstelik doğada uzun yıllar çözünmeden kalabilmeleri nedeniyle de çevre kirliliğinin en önemli nedenlerinden biri olarak kabul edilmektedirler. Plastik atıkların çevreye verdiği zararın boyutlarını önümüze seren bir çok çalışmada, durum ne derece vahim olduğunu göstermektedir. Plastik atıkların kontrol altına alınamaması sonucunda, otoriteler tarafından yapılan hesaplamalara göre, gerekli önlemler alınmazsa 2025 yılında okyanuslarda 3 ton balığa karşı 1 ton plastik atık olacağı belirtilmektedir. 2050 yılında ise bu rakam giderek artacak ve okyanuslardaki balık sayısından daha çok plastik atıkla önü alınamaz bir çevre kirliliği oluşacaktır. Bu felaketin önüne geçmek için plastik atıkların geri dönüşümüne tüm insanlığın yeterli önemi vermesi şart. Plastik atıklar nedeniyle her geçen gün temiz su kaynaklarına erişim ve gıda güvenliği giderek azalmakta.
Geri dönüştürülebilen diğer atıklar içinde ahşap atıklar, elektronik atıklar, atık piller, organik atıklar ve kimyasal atıklar en önemlileridir. Ayrıca araç lastikleri, kauçuk, akümülatörler, motor yağı, beton ve tekstil ürünleri de bu kapsamda yer alır. Evde geri dönüşüm kutusu içinde biriktirilmesi mümkün olmayan bu ürünler için belediyelerin yerleştirdiği geri dönüşüm çöp kutuları tercih edilebilir. Evinizin yakınlarında bu tür araçlar yoksa, bağlı bulunduğunuz belediyeden konuya ilişkin talepte bulunabilirsiniz. Bu konuda yasal mevzuata göre belediyelerin bazı yükümlülükleri var. 100 bin ve altında nüfusa sahip belediyeler, her 200 konut için en az 1 adet geri dönüşüm kutusu yerleştirmek durumunda. Nüfusu 100 bin ile 400 bin arasında olan belediyelerin her 250 konuta en az 1 adet, 400 bin ve üzeri nüfusa sahip belediyelerin ise her 100 konuta en az 1 adet geri dönüşüm kutusu yerleştirmesi yasal bir yükümlülüktür. Evinizin yakınlarında geri dönüşüm kutusu bulmakta zorluk çekiyorsanız bağlı bulunduğunuz belediyeye talebinizi iletebilirsiniz.
Atıkların geri dönüşüme kazandırılması için kullanılan geri dönüşüm kutusu çeşitleri arasında bazı ortak standartlardan bahsedilebilir. Bunların başında geri dönüşüm kutusu renkleri gelir. Atıkların türüne göre geri dönüşüm kutusu renkleri arasında bazı farklılıklar mevcuttur. Kullanacağınız ürünün markası ve hacmi ne olursa olsun üzerindeki renge bakarak hangi tür atıklar için kullanılabileceğini anlayabilirsiniz. Kağıt atıklar için kullanılan renk mavidir. Ofisinizde mavi renkli kağıt dönüşüm kutusu kullanarak atık kağıtları geri dönüşüme kazandırabilirsiniz. Cam atıklar için yeşil veya beyaz renkli geri dönüşüm kutusu kullanılabilirsiniz. Cam atık kutusu rengi olarak bazı ürünlerde yeşil, bazılarında beyazla karşılaşabilirsiniz. Metal geri dönüşüm kutusu rengi olarak gri tercih edilir. Evinizin yakınlarında böyle bir geri dönüşüm kutusu yoksa, metal sıfır atık kutuları yerleştirmesi için belediyenizden talepte bulunabilirsiniz. Plastik geri dönüşüm kutusu çeşitlerinde ise sarı renk tercih edilir. Ofisinize yerleştireceğiniz plastik atık kutusu rengi sarı olabileceği gibi, bazı ürünlerde kağıt ve plastik atıklar mavi kutu içinde de toplanabilirler.
12 Temmuz 2019 tarihinde Resmi Gazete ‘de yayınlanan Sıfır Atık Yönetmeliği‘ne göre kağıt, cam, metal ve plastik atıkların birlikte biriktirilmesi durumunda kullanılması gereken geri dönüşüm kutusu rengi mavi olmalı. Diğer atıklar içinse koyu gri renk tercih edilebilir. Daha çok konutlardan toplama yaparken bu yönteme başvurulabilir. Cadde ve sokaklara konulan geri dönüşüm kutusu çeşitlerinin de en az 2’li set şeklinde olması gerekir. Ancak 4’lü setlerin kullanılması çok daha faydalıdır. Malzeme türlerine göre ayrı olarak biriktirme yapılması durumunda kağıt atıklar için mavi, cam atıklar için yeşil, metal atıklar için gri, plastik atıklar için sarı renkli geri dönüşüm kutuları kullanılabilir. Ofiste veya evde biyobozunur atık oluşumu yaşanıyorsa, örneğin çay ocakları, kafeterya veya mutfak gibi alanlarda oluşan atıklar için kahverengi geri dönüşüm kutusu kullanılabilir. Atık ilaçların toplanmasında kullanılacak geri dönüşüm kutusu üzerinde “Atık İlaç” veya “ Tıbbi Atık” ifadesinin bulunması gerekir. Bu ürünlerin paslanmaz metal veya yüksek yoğunluklu plastik malzemeden yapılmış olması yasal bir zorunluluktur.
Kağıt atıklar geri dönüşüm konusunda en başarılı sonuçları veren atıklardır. Fakat kağıt atıkların geri dönüşümünde maalesef halen istenilen noktada değiliz. Kağıt atıklar için ofislerde veya evlerde mavi renkli geri dönüşüm kutusu kullanılabilir. Ofislerde kullanılan kağıt çöp kutusu içinde biriktirilen atık kağıt çeşitleri, mavi renkli kağıt atık kutusu içinde toplanabilir. Farklı türden atık materyallerin üzerinde kağıt etiketler varsa bunların da sökülerek atık kağıt kutusu içinde toplanması gerekir. Bu gibi atık kağıt çeşitleri de bütününde bakıldığında önemli bir geri dönüşüm imkanına sahiptir. Ofisinizde bulunduracağınız kağıt geri dönüşüm kutusu içindekiler atık kağıt toplama ünitelerine ulaştığında türüne göre tekrar ayrıştırılacaktır. Bu nedenle fotokopi kağıdı ile karton koli gibi ürünleri aynı kağıt toplama kutusu içinde biriktirebilirsiniz. Kağıt toplama işi aynı zamanda da ekonomik yönü güçlü bir iştir. Atık kağıt kilosu oranında önemli bir mali getiri sağlayabilir. Ofisinizde işi biten zarf, gazete, çıktı ve her çeşit kağıdı geri dönüşüm kağıt kutusu içinde biriktirerek ekonomiye kazandırabilirsiniz.
İnternet kullanıcılarının sıkça sorduğu “Kağıt geri dönüştürülebilir mi?” sorusu bağlamında en önemli sorulardan biri de “Yağlı kağıt geri dönüştürülebilir mi?” sorusudur. Atık kağıt çeşitlerinin geri dönüşüme gönderilebilmesi için temiz olması gerekir. Atık kağıt kutusu içinde biriktirilecek kağıtların yağlı olmaması gerekir. Aksi durumda kağıdı geri dönüşüm kağıt kutusu içinde bulundurmamak gerekir. Ofislerde ve evlerde kullanılan kağıt geri dönüşüm kutusu içinde kimi zaman yağlı kağıtların yer aldığını görüyoruz. Bazen tuvalet kağıtları, kullanılmış peçeteler ve ıslak mendiller de kağıt geri dönüşüm kutusu içine atılabiliyor. Oysa bu ürünleri çöpe atmak gerekir. Çünkü bunların geri dönüşümü söz konusu değildir. Ofiste veya evde kağıt, plastik, cam geri dönüşüm kutusu kullanıyorsanız, bunların içine tuvalet kağıdı veya ıslak mendil atılmaması konusunda ilgili kişileri uyarmanızda yarar var. Yağlı kağıt gibi ürünler kağıt geri dönüşüm işlemleri sırasında diğer kağıt atıkların zarar görmesine yol açabilir. Geri dönüşüm kağıt kutusu da yağlı kağıtlardan olumsuz etkilenebilir.
Geri dönüşüm konusunda en merak edilen konulardan biri de “Cam geri dönüştürülebilir mi?” sorusudur. Cam aslında geri dönüşümü en kolay materyallerden biridir. Ofiste veya evde cam şişe atık kutusu kullanarak cam atıklar ekonomiye kazandırılabilir. Camların geri dönüşüme kazandırılması, geri dönüşüm tesisine ulaştıktan sonra eritme ocaklarına götürülmesiyle sağlanır. Ofisinizde cam şişe geri dönüşüm kutusu varsa, içtiğiniz içeceklerin şişelerini bu sayede ekonomiye geri kazandırabilirsiniz. Cam atık kutusu rengi için belirlenen renk yeşildir. Ancak bazı ürünlerde beyaz renginin de kullanıldığını görüyoruz. Belediyelerin yerleştirdiği cam kumbaralarında beyaz kısma şeffaf cam atıkları, yeşil kısma renkli cam atıkları koyabilirsiniz. Cam geri dönüşüm işleri sırasında renklerin ayrıştırılması gerekir. Ancak ofisinizde kullandığınız cam atık kutusu içinde şeffaf ve renkli cam atıkları birlikte toplayabilirsiniz. Ofislerde cam geri dönüşüm kutusu konusunda iki farklı renk seçeneği pek tercih edilmemekte. Cam şişe geri dönüşüm yoluyla enerji tüketiminde yüzde 25 düzeyinde tasarruf yapılabilir. Camın geri dönüşümü bu denli önemlidir.
Metal atıklar, ekonomi açısından hem büyük bir kayıp, hem de büyük bir fırsattır. Metal geri dönüşüm işleri ülkemizde büyük bir titizlikle yapılmakta. Bu sayede doğal madenlerin kullanımı sınırlı tutuluyor ve çevre kirliliğinin önüne geçiliyor. Metal geri dönüşüm kutusu, metal atıkları toplamak için kullanılan geri dönüşüm kutusudur. Bunların rengi gridir. Metal geri dönüşümü ile ilgili en çok merak edilen konulardan biri, “Teneke kutu geri dönüştürülebilir mi?” sorusudur. Metal atık türleri içinde en iyi geri dönüştürülebilen malzemeler alüminyum tenekelerdir. Teneke kutularda en fazla kullanılan maden çeşitlerinden biri olan alüminyum, geri dönüşüme en uygun madenlerden biridir. Ofiste veya evde gri renkli bir geri dönüşüm kutusu metal atıklarınızı ekonomiye geri kazandırmanızı sağlayabilir. “Metal kutu geri dönüştürülebilir mi?” diye merak ediyorsanız evet, geri dönüştürülebilir. Ancak metal atık kutusu içine bırakılacak atıkların olabildiğince temiz olması gerekir. Bu sayede metal geri dönüşüm süreçleri firesiz bir şekilde gerçekleştirilebilir.
Plastik atıklar nedeniyle yaşadığımız çevre sorunları her geçen gün artıyor. Plastik atıklar içinde PET, PE, PS, PVC ve PP gibi farklı materyaller mevcuttur. Bunların geri dönüşüm yoluyla ekonomiye kazandırılması ve çevre kirliliğinin azaltılması mümkündür. Plastik atıkları geri dönüşüme kazandırmak için kullanılan geri dönüşüm kutusu çeşitlerinde sarı renk tercih edilir. Plastik geri dönüşüm kutusu rengi konusunda sarının yanı sıra kırmızı renginin de tercih edildiğini söyleyebiliriz. Özellikle 3’lü geri dönüşüm kutusu setlerinde plastik atıklar için kırmızı tercih edilebilir. Plastiklerin geri dönüşümü konusunda özellikle pet şişeler dikkat çekiyor. Hatta bazen sırf bu amaçla bile bazı ofislerde pet şişe geri dönüşüm kutusu kullanılabiliyor. Temiz suya erişim imkanı sınırlı olan ofislerde pet şişe kullanımı fazla olduğu için pet şişe geri dönüşüm işlerine sağlanabilecek katkılar yüksektir. Plastik hurda alımı işiyle uğraşanlar özellikle pet şişe kapaklarına büyük ilgi göstermekte. Plastik şişe geri dönüşüm kutusu ile pet şişeler ve kapakları ayrı ayrı biriktirilebilir.
